Το όνομα τουλίπα προέρχεται απο μια τουρκική λέξη που σημαίνει τουρμπάνι. Στην ουσία η τουλίπα είναι ένα αντεστραμμένο τουρμπάνι
Η «Μανία της Τουλίπας» αποτελεί το πιο θεαματικό γεγονός κερδοσκοπικής τρέλας που απορρέει από το σύνδρομο του «εύκολου πλουτισμού» (Get Rich Quick).
Όλα ξεκίνησαν το 1593 όταν ένας καθηγητής βοτανολογίας του πανεπιστημίου του Άμστερνταμ εισήγαγε από τη Βιέννη στην Ολλανδία μια συλλογή ασυνήθιστων φυτών που προέρχοντο απο την Τουρκία. Τα φυτά αυτά ονομάζονταν τουλίπες.
Οι Ολλανδοί εκείνη την εποχή* γοητεύτηκαν από την εμφάνιση τους και αμέσως έσπευσαν να προσθέσουν τα εξωτικά αυτά φυτά στους κήπους τους. Αλλά επειδή ο καθηγητής ήταν φιλάργυρος ζητούσε υψηλή τιμή για την πώληση τους.
Έτσι ένα βράδυ κλέφτες εισέβαλλαν στο σπίτι του και έκλεψαν τους βολβούς, τους οποίους μεταπώλησαν σε χαμηλότερη τιμή μεν, αλλά με μεγαλύτερο κέρδος απ’ αυτό που επιθυμούσε να πραγματοποίησει ο καθηγητής.
Έτσι απλά όλα ξεκίνησαν και μέσα στην επόμενη δεκαετία η τουλίπα έγινε το πιο ακριβό είδος των Ολλανδικών κήπων.
Με την πάροδο του χρόνου πολλές απο τις τουλίπες υπέκυψαν σε μη θανατηφόρο ασθένεια γνωστή ως «μωσαϊκό».
Δηλαδή, λόγω της ασθένειας τα πέταλα δημιουργούσαν ποικιλία διαφορετικών χρωμάτων.
Αυτό το χαρακτηριστικό γοήτευσε ιδιαίτερα τους Ολλανδούς και η ονομασία τους ακολούθησε.
Η Viceroy, η οποία απεικονίζεται κατωτέρω, ήταν η ακριβότερη και έφτασε ν’ αποτιμάται στο απόγειο της κερδοσκοπικής μανίας (1636) άνω των 3000 φλορινίων, δηλαδή ποσό ίσο για την αγορά μια πολυτελούς οικίας μαζί με τους υπηρέτες.
Η Ολλανδία στα τέλη του 16ου και αρχές του 17ου αιώνα διένυε μια περίοδο
μεγάλης οικονομικής ευημερίας. Το Άμστερνταμ ήταν το κύριο εμπορικό λιμάνι και
εμπορικό κέντρο της Βορειοδυτικής Ευρώπης. Αυτή η οικονομική ανάπτυξη
οφείλονταν κυρίως στη μεγάλη εμπορική δραστηριότητα με την Αμερική που είχε
ανακαλυφτεί πρόσφατα. (Το πρώτο όνομα της Νέας Υόρκης ήταν Νέο Άμστερνταμ).
Ακολουθούσε η Semper Augustus η οποία συνδέεται με την πιο κωμικοτραγική ιστορία αυτής της εποχής αφήνοντας ανεξίτηλο τ’ όνομά της στα χρονικά των λαϊκών ψευδαισθήσεων.
Ο βολβός της Semper Augusuts που μοιάζει σαν κρεμμύδι, παραπλάνησε τον δυστυχή (δυστυχής, διότι καταδικάστηκε με επτά μήνες φυλάκιση για την αφέλειά του), υπηρέτη ενος πλουσίου εμπόρου και συλλέκτη σπανίων τουλιπών και μια μέρα αποτέλεσε ορεκτικό για το πρόγευμα του με κόκκινη ρέγγα- ίσως το πιο ακριβό πρόγευμα εκείνης της εποχής καθώς η αξία της ήταν ισότιμη με το κόστος των προμηθειών και ναυτών ενός πλοίου για ένα χρόνο.
Το χαρακτηριστικό της ποικιλίας χρωμάτων των πετάλων έκανε περιζήτητες τις «αρρωστημένες» τουλίπες, που κοινώς ονομάζονταν «παράξενες» (bizarres).
Έτσι, η ζήτηση τους αυξήθηκε δραματικά μαζί με την τιμή τους.
Όσο πιο ακριβές τόσο ο κόσμος τις θεωρόυσε έξυπνες επενδύσεις. Ο Charles McKay**, ο αφηγητής, αυτών των απίστευτων γεγονότων, σχολιάζει: «Ευγενείς, πολίτες, αγρότες, μηχανικοί, ναύτες, υπηρέτες, μοδίστρες, ακόμα και καθαριστές καμινάδων τσαλαβούτησαν στην αγορά τουλιπών.»
Τέτοιος ήταν ο τζόγος στις «παράξενες» τουλίπες που στα μέσα του 1636, λίγο πριν το «κραχ», δημιουργήθηκαν και call options για να ικανοποιήσουν την αυξανόμενη ζήτηση.
Όλοι τους οραματίστηκαν ότι το πάθος για τις τουλίπες θα διαρκέσει για πάντα. Όλοι τους, όπως στην Ελλάδα της χρηματιστηριακής τρέλας του 1999, έπαιξαν το περίφημο παιχνίδι του «πιο ηλιθίου» (Greater Fool): αγοράζω τώρα, ασχέτως πόσο υπερβολικά υψηλή είναι η τιμή με την προσδοκία ότι κάποιος άλλος πιο ηλίθιος από μένα θα αγοράσει αργότερα σ΄ ακόμα υψηλότερη τιμή από μένα. Και έτσι η αλυσίδα πάει, κτίζοντας «κάστρα στον αέρα» χωρίς την παραμικρή σκέψη για τις συνέπειες.
Οι συνέπειες όμως έρχονται, όπως συμβαίνει σ΄όλες τις κερδοσκοπικές τρέλες, και ήταν οδυνηρές για την Ολλανδία του 17ου αιώνα.
Όπως μια χιονοστιβάδα κατρακυλάει και στο πέρασμά της σαρώνει τα πάντα έτσι και οι τιμές των «bizarres» άρχισαν να κατρακυλούν και μαζί τους και οι περιουσίες των Ολλανδών.
Ο ρυθμός της πτώσης ήταν τόσο γρήγορος που πανικός επικράτησε. Μέσα σε μερικούς μήνες το 1637 όλα τελίωσαν.
Το σοκ που υπέστη η Ολλανδία από την καταστροφική πτώση των τιμών της τουλίπας ήταν τέτοιο που την οδήγησε σε μακροχρόνια οικονομική κατάπτωση (Economic Depression). Κανείς δεν γλίτωσε!
Για να διαβάσετε περισσότερα για τα διάφορα ΚΡΑΧ…κλικ ΕΔΩ και ΕΔΩ